Waar zoeken inwoners als ze een paspoort nodig hebben, grofvuil willen laten ophalen of willen weten wanneer hun wijk van het aardgas gaat? Steeds vaker beginnen ze in Google, en steeds vaker krijgen ze daar eerst een AI-antwoord. Of ze stellen de vraag direct aan ChatGPT. Ik onderzocht hoe vindbaar de 25 gemeenten in Overijssel zijn op negen veelgezochte onderwerpen, in Google én in AI.
Bijgewerkt op 9 november 2026 met een verbeterde indeling van de zoekwoorden. Zie de beperkingen onderaan.
- Bij lokale zoekopdrachten (met plaatsnaam) staat de gemeente bij 70% van het zoekvolume op plek 1. Zonder parkeren, dat het volume domineert, is dat 48%.
- Bij 58% van het lokale zoekvolume toont Google een AI-overzicht boven de zoekresultaten.
- ChatGPT noemt de gemeentesite als bron in 20 van de 25 antwoorden. Bij alle 3 vragen over aardgasvrij wonen ontbrak de gemeentesite.
- Aardgasvrij wonen is het zwakste onderwerp: de gemeente staat bij maar 12% van het lokale zoekvolume op plek 1.
- Geen enkele gemeente blokkeert AI-crawlers en geen enkele heeft een llms.txt. Maar 4 van de 25 gebruiken GovernmentOrganization-structured data op de homepage.
Interactieve kaart: klik op een gemeente
Kies wat je wilt zien. Klik of tik op een gemeente voor alle uitkomsten.
Kaart: gemeentegrenzen 2025, CBS en Kadaster via PDOK. Data: onderzoek IB-Visie, 8 november 2026.
Zo heb ik het onderzocht
Het onderzoek is uitgevoerd op 8 november 2026 voor alle 25 gemeenten in Overijssel. Ik keek naar negen toptaken: paspoort en id-kaart, afval en afvalkalender, parkeren, verhuizing doorgeven, grofvuil, geboorteaangifte, subsidie voor isoleren of verduurzamen, aardgasvrij wonen en warmte, en bijstand of minimaregelingen.
Het onderzoek bestaat uit vier onderdelen:
- Google-posities (Ahrefs). Per gemeentedomein heb ik alle organische zoekwoorden in Nederland opgehaald via Ahrefs Site Explorer. Die zoekwoorden heb ik per toptaak ingedeeld. Daarnaast keek ik apart naar lokale zoekwoorden: zoekwoorden met de naam van de gemeente of een van haar kernen erin (alle woonplaatsen uit de BAG), zoals “parkeren deventer” of “milieustraat raalte”. Ahrefs geeft ook aan bij welke zoekwoorden Google een AI-overzicht toont.
- Google-steekproef. Een handmatige controle in Google.nl met de zoekopdracht “paspoort aanvragen [gemeente]” voor tien gemeenten. Google stopte de steekproef daarna met een controlevraag, dus ik heb hem niet verder uitgebreid.
- ChatGPT-test. Per gemeente heb ik één vraag over een toptaak gesteld aan ChatGPT met zoeken op het web aan, in een tijdelijke chat zonder geschiedenis. De onderwerpen rouleerden, zodat elk onderwerp drie of vier keer aan bod kwam. Ik keek of het antwoord de gemeentesite als bron noemde.
- AI-gereedheid van de website. Per gemeente heb ik de robots.txt, een eventuele llms.txt en de structured data op de homepage gecontroleerd, via de meest recente kopie in het Internet Archive (Wayback Machine).
1. Google: staat de gemeente bovenaan?
Bij lokale zoekopdrachten wint de gemeente meestal. Van de 44.020 lokale zoekopdrachten per maand gaat 70% naar een zoekwoord waarop de gemeente op plek 1 staat. In 80% staat de gemeente in de top 3.
Maar dat beeld wordt bepaald door één onderwerp. Parkeren is goed voor 34.230 van de 44.020 zoekopdrachten, vooral in Zwolle, Deventer, Enschede en Hengelo. Haal je parkeren eruit, dan staat de gemeente nog maar bij 48% van het zoekvolume op plek 1.
| Toptaak | Lokaal zoekvolume per maand | Gemeente op plek 1 | Gemeente in top 3 | Met AI-overzicht |
|---|---|---|---|---|
| Parkeren | 34.230 | 76% | 81% | 64% |
| Afval, afvalkalender en milieustraat | 6.240 | 37% | 75% | 39% |
| Verhuizing doorgeven | 1.250 | 80% | 100% | 65% |
| Subsidie isoleren/verduurzamen | 1.130 | 68% | 77% | 3% |
| Grofvuil | 590 | 31% | 54% | 27% |
| Bijstand en minima | 220 | 100% | 100% | 55% |
| Paspoort en id-kaart | 190 | 100% | 100% | 100% |
| Aardgasvrij en warmte | 170 | 12% | 24% | 47% |
| Geboorteaangifte | 0* | – | – | – |
| Totaal | 44.020 | 70% | 80% | 58% |
| Totaal zonder parkeren | 9.790 | 48% | 77% | 39% |
* De gemeenten ranken wel op lokale zoekwoorden over geboorteaangifte, maar Ahrefs heeft daar geen zoekvolume voor. Percentages zijn gewogen naar zoekvolume.
Opvallend is afval. De gemeente staat daar maar bij 37% van het zoekvolume op plek 1, al staat ze bij 75% wel in de top 3. Vaak staat een afvalbedrijf, de milieustraat zelf of een app als Mijn Afvalwijzer bovenaan. Op “milieustraat raalte” bijvoorbeeld staat raalte.nl op plek 3. Dat is niet erg zolang de inwoner bij de juiste informatie komt. Maar het betekent wel dat de gemeente het antwoord niet zelf in handen heeft.
Bij aardgasvrij wonen en warmte staat de gemeente maar bij 12% van het lokale zoekvolume op plek 1, en bij 24% in de top 3. Juist bij dit onderwerp, waar inwoners met veel vragen zitten, is de gemeente in Google het minst zichtbaar.
Alle zoekwoorden, ook zonder plaatsnaam
Kijk je naar alle zoekwoorden, ook landelijke zoals “paspoort aanvragen”, dan zie je hoeveel gemeenten op een onderwerp gevonden worden. En hoe vaak Google daar al een AI-overzicht toont.
| Toptaak | Gemeenten die ranken (van 25) | Gemeenten met top-3-positie | Zoekwoorden met AI-overzicht |
|---|---|---|---|
| Afval en milieustraat | 25 | 25 | 28% (43% van het volume) |
| Parkeren | 21 | 15 | 43% (60% van het volume) |
| Paspoort en id-kaart | 19 | 13 | 41% (83% van het volume) |
| Bijstand en minima | 19 | 11 | 50% (86% van het volume) |
| Verhuizing doorgeven | 15 | 12 | 39% (85% van het volume) |
| Grofvuil | 15 | 10 | 32% (23% van het volume) |
| Subsidie isoleren/verduurzamen | 14 | 9 | 37% (49% van het volume) |
| Geboorteaangifte | 10 | 5 | 35% (82% van het volume) |
| Aardgasvrij en warmte | 7 | 6 | 73% (91% van het volume) |
Aardgasvrij en warmte springt er weer uit. Maar 7 van de 25 gemeenten worden er überhaupt op gevonden. En bij 91% van het zoekvolume geeft Google al een AI-overzicht. Wie daar geen duidelijke pagina heeft, laat het antwoord over aan anderen.
Steekproef in Google
Voor tien gemeenten (Almelo tot en met Hengelo, op alfabet) heb ik “paspoort aanvragen [gemeente]” gezocht in Google.nl. In alle tien gevallen stond de gemeentesite op plek 1. Dat klopt met de Ahrefs-data: bij een standaard product als het paspoort doen gemeenten het goed.
2. ChatGPT: noemt AI de gemeente?
ChatGPT noemde de gemeentesite als bron in 20 van de 25 antwoorden (80%). In twee gevallen noemde ChatGPT de afvalpartner Twente Milieu in plaats van de gemeente. Bij de drie vragen over aardgasvrij wonen kwam de gemeentesite niet terug als bron. Voor Hardenberg verwees ChatGPT naar lokaleregelgeving.overheid.nl, voor Ommen en Zwartewaterland gaf het antwoord geen bron.
| Onderwerp | Vragen | Gemeentesite als bron |
|---|---|---|
| Paspoort | 4 (Almelo, Hellendoorn, Raalte, Zwolle) | 4 van 4 |
| Afval | 3 (Borne, Hengelo, Rijssen-Holten) | 2 van 3 (Hengelo: Twente Milieu) |
| Parkeervergunning | 3 (Dalfsen, Hof van Twente, Staphorst) | 3 van 3 |
| Verhuizing doorgeven | 3 (Deventer, Kampen, Steenwijkerland) | 3 van 3 |
| Grofvuil | 3 (Dinkelland, Losser, Tubbergen) | 2 van 3 (Losser: Twente Milieu) |
| Geboorteaangifte | 3 (Enschede, Oldenzaal, Twenterand) | 3 van 3 |
| Subsidie isoleren | 3 (Haaksbergen, Olst-Wijhe, Wierden) | 3 van 3 |
| Aardgasvrij wonen | 3 (Hardenberg, Ommen, Zwartewaterland) | 0 van 3 |
Ook bij ChatGPT is aardgasvrij wonen dus het zwakke punt. Dat past bij wat Google laat zien: als er geen duidelijke gemeentepagina is die de vraag beantwoordt, kan AI die ook niet als bron gebruiken.
3. Zijn de websites klaar voor AI?
- AI-crawlers: geen enkele gemeente blokkeert GPTBot, ClaudeBot, PerplexityBot of Google-Extended in de robots.txt. AI-tools mogen de informatie dus gebruiken.
- llms.txt: geen enkele gemeente heeft er een. Dat is geen ramp: llms.txt is een voorstel en Google gebruikt het niet. Het effect op andere AI-tools is nog niet aangetoond.
- Structured data: 4 van de 25 gemeenten (Almelo, Staphorst, Wierden en Zwartewaterland) hebben GovernmentOrganization-structured data op de homepage. Alle vier draaien op Drupal. Deze markering levert geen extra weergave in Google op, maar helpt zoekmachines en AI wel om te begrijpen wie de afzender is.
- CMS: Drupal (6 gemeenten), WordPress (4), TYPO3 (2). Bij 13 gemeenten kon ik het CMS niet vaststellen.
4. Verschillen tussen gemeenten
De grote gemeenten scoren het best. Zwolle en Deventer staan op alle negen toptaken in de Google top 3. Enschede en Hengelo op acht, Almelo en Kampen op zeven. Kleinere gemeenten komen vaak op drie of minder uit. Dat zegt niet alles: voor kleine gemeenten heeft Ahrefs weinig zoekvolume en minder zoekwoorden in beeld. Een lage score betekent daar dus vaak “te weinig data”, niet per se “slecht vindbaar”.
In de tabel hieronder staan alle uitkomsten per gemeente.
| Gemeente | Toptaken in Google top 3 | Lokaal zoekvolume per maand | Lokaal op plek 1 | ChatGPT-vraag | Gemeentesite in ChatGPT | GovernmentOrganization-schema | CMS |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Almelo | 7 / 9 | 1.880 | 60% | paspoort | Ja | Ja | Drupal |
| Borne | 5 / 9 | 460 | 46% | afval | Ja (ook Twente Milieu) | Nee | onbekend |
| Dalfsen | 1 / 9 | 50 | 0% | parkeervergunning | Ja | Nee | onbekend |
| Deventer | 9 / 9 | 8.250 | 75% | verhuizing doorgeven | Ja (ook MijnOverheid) | Nee | TYPO3 |
| Dinkelland | 1 / 9 | 10 | 0% | grofvuil | Ja | Nee | Drupal |
| Enschede | 8 / 9 | 7.450 | 78% | geboorteaangifte | Ja | Nee | onbekend |
| Haaksbergen | 2 / 9 | 130 | 15% | subsidie isoleren | Ja (ook RVO) | Nee | onbekend |
| Hardenberg | 4 / 9 | 700 | 10% | aardgasvrij wonen | Nee (bron: lokaleregelgeving.overheid.nl) | Nee | TYPO3 |
| Hellendoorn | 4 / 9 | 200 | 90% | paspoort | Ja | Nee | WordPress |
| Hengelo | 8 / 9 | 3.880 | 65% | afval | Partner (Twente Milieu i.p.v. gemeente) | Nee | onbekend |
| Hof van Twente | 4 / 9 | 310 | 100% | parkeervergunning | Ja | Nee | WordPress |
| Kampen | 7 / 9 | 570 | 82% | verhuizing doorgeven | Ja | Nee | onbekend |
| Losser | 3 / 9 | 490 | 57% | grofvuil | Partner (Twente Milieu i.p.v. gemeente) | Nee | onbekend |
| Oldenzaal | 5 / 9 | 400 | 15% | geboorteaangifte | Ja | Nee | onbekend |
| Olst-Wijhe | 3 / 9 | 10 | 100% | subsidie isoleren | Ja | Nee | onbekend |
| Ommen | 2 / 9 | 80 | 50% | aardgasvrij wonen | Nee (geen bron genoemd) | Nee | WordPress |
| Raalte | 3 / 9 | 130 | 8% | paspoort | Ja | Nee | onbekend |
| Rijssen-Holten | 3 / 9 | 80 | 75% | afval | Ja (ook Mijn Afvalwijzer) | Nee | WordPress |
| Staphorst | 3 / 9 | 210 | 19% | parkeervergunning | Ja | Ja | Drupal |
| Steenwijkerland | 6 / 9 | 60 | 50% | verhuizing doorgeven | Ja | Nee | onbekend |
| Tubbergen | 1 / 9 | 60 | 0% | grofvuil | Ja | Nee | Drupal |
| Twenterand | 3 / 9 | 420 | 79% | geboorteaangifte | Ja | Nee | onbekend |
| Wierden | 3 / 9 | 210 | 29% | subsidie isoleren | Ja | Ja | Drupal |
| Zwartewaterland | 2 / 9 | – | – | aardgasvrij wonen | Nee (geen bron genoemd) | Ja | Drupal |
| Zwolle | 9 / 9 | 17.980 | 72% | paspoort | Ja | Nee | onbekend |
Lokaal = zoekwoorden met de naam van de gemeente of een kern. Lokaal op plek 1 = aandeel van het lokale zoekvolume waarop de gemeente op plek 1 staat. – = geen zoekvolume bekend in Ahrefs.
Wil je zelf met de data aan de slag? Download de dataset per gemeente (CSV).
Wat kunnen gemeenten hiermee?
Hoe beter inwoners zelf het antwoord vinden, hoe minder ze bellen of mailen. Online vindbaarheid scheelt het klantcontactcentrum dus werk. Uit dit onderzoek komen vijf verbeterpunten:
- Maak duidelijke pagina’s over aardgasvrij wonen en warmte. Dit is het zwakste onderwerp, in Google én in ChatGPT. Beantwoord de vragen die inwoners echt hebben: wanneer is mijn wijk aan de beurt, wat kost het, welke subsidie is er en waar kan ik terecht.
- Zet het antwoord bovenaan de pagina. AI-overzichten en ChatGPT halen hun antwoord uit pagina’s die de vraag direct beantwoorden. Begin met kosten, termijn en wat je moet meenemen, en geef daarna pas de uitleg.
- Stem af met partners. Bij afval en grofvuil wint vaak de afvalpartner of een app. Zorg dat de informatie op de gemeentesite en bij de partner hetzelfde is, en dat ze naar elkaar verwijzen.
- Voeg structured data toe. GovernmentOrganization op de homepage is een kleine ingreep. Het helpt zoekmachines en AI om de gemeente als officiële bron te herkennen.
- Meet ook AI-zichtbaarheid. Kijk in Search Console hoe vaak pagina’s in AI-overzichten verschijnen, en test zelf af en toe de belangrijkste vragen in ChatGPT. Lees hoe je AI-vertoningen in Search Console bekijkt en hoe je test of je genoemd wordt in ChatGPT.
Beperkingen van dit onderzoek
- Zoekvolumes en posities komen uit Ahrefs. Dat zijn schattingen, en kleine lokale zoektermen hebben vaak geen bekend volume. Kleine gemeenten zijn daardoor minder goed in beeld.
- Parkeren is goed voor 78% van het lokale zoekvolume. Daarom staan de cijfers ook zonder parkeren in de tabel.
- De indeling in toptaken is gedaan op basis van woorden in het zoekwoord, zoals “paspoort”, “id-kaart”, “afvalkalender” of “milieustraat”. Een enkel zoekwoord kan daardoor bij het verkeerde onderwerp staan.
- Of Google een AI-overzicht toont, is gemeten op het moment dat Ahrefs de zoekresultaten bekeek. Dat kan per dag en per gebruiker verschillen.
- De ChatGPT-test is één vraag per gemeente op één moment. Antwoorden van AI verschillen per keer. Zie de uitkomst daarom als een momentopname, niet als een oordeel over één gemeente.
- De Google-steekproef is tien zoekopdrachten over één onderwerp.
- Bijgewerkt op 9 november 2026: in de eerste versie telden zoekwoorden met “milieustraat” niet mee bij afval, en werden niet alle kernen van een gemeente herkend. Nu tellen alle woonplaatsen uit de BAG mee. De conclusies zijn gelijk gebleven; de cijfers in de tabellen zijn aangepast.
- De AI-gereedheid is gemeten op de homepage en via de laatste kopie in het Internet Archive. Een gemeente kan sindsdien iets hebben aangepast.
Bronnen
- Ahrefs Site Explorer, organische zoekwoorden Nederland per gemeentedomein, peildatum 8 november 2026: ahrefs.com
- ChatGPT met zoeken op het web, tijdelijke chat, 8 november 2026: chatgpt.com
- Google.nl, handmatige steekproef, 8 november 2026
- Internet Archive Wayback Machine, robots.txt, llms.txt en homepages van de gemeenten: web.archive.org
- Gemeentegrenzen 2025, CBS en Kadaster via PDOK (CBS Gebiedsindelingen): pdok.nl
- Schema.org, GovernmentOrganization: schema.org
- Het llms.txt-voorstel: llmstxt.org
Ik help organisaties om veelgezochte informatie direct vindbaar te maken, in Google en in AI. Zo vinden inwoners zelf het antwoord en krijgt het klantcontactcentrum minder vragen. Lees meer over SEO voor non-profit of stuur me een WhatsApp-bericht.
